مصوبه شورا در خصوص نتايج طرح حفاظت جامع بافت تاريخي و ضوابط آن

مصوبه شورا در خصوص نتايج طرح حفاظت جامع بافت تاريخي و ضوابط آن
1- در خصوص بررسي ‌هاي بعمل آمده در رابطه با طرح پيشنهادي مهندسين آرمانشهر در رابطه با طرح حفاظت جامع بافت تاريخي يزد و ضوابط آن موضوع در صحن علني شورا مطرح، با عنايت به توضيحات رياست كميسيون عمران و پس از بحث و تبادل نظر واستماع نظرات مخالف، موافق مقرر گرديد متن ذيل به عنوان نتيجه بررسي‌هاي بعمل آمده از سوي اين شورا جهت ارائه به مشاور مربوطه و دستگاه‌هاي ذيربط اعلام گردد:
« با بررسي‌هاي انجام شده در خصوص طرح حفاظت جامع بافت تاريخي يزد، پيشنهادي توسط مهندسين مشاور آرمانشهر، شوراي اسلامي شهر يزد در راستاي تحقق آيين‌نامه اجرايي ماده 156 تنفيذي قانون برنامه سوم توسعه اقتصادي، اجتماعي و فرهنگي جمهوري اسلامي ايران و موضوع ماده 105 قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادي، اجتماعي مصوب 8/4/84 هيأت محترم وزيران منتشره در روزنامه رسمي 17600 مورخ 10/5/84 و بند 34 ماده 76 قانون تشكيلات و وظايف شوراها در رابطه با وظايف شوراي اسلامي شهر با توجه به مشكلات فراوان موجود در بافت تاريخي يزد و نظر به اينكه طرح مذكور بايد جوابگوي نيازهاي حداقل 20 سال آينده شهر باشد و آينده اين قسمت شهر را اصولي و واقعي ترسيم نمايد، نظريات و پيشنهادات شوراي اسلامي شهر يزد به شرح زير جهت انجام اصلاحات و اخذ مجوزهاي قانوني اعلام مي‌گردد.
1- دغدغه هميشگي مسئولان وشهروندان يزدي عدم تطابق محدوده بافت تاريخي با توانايي دستگاههاي اجرايي وخدمات رساني بوده است . خوشبختانه اين نگراني در دوردوم سفر استاني رئيس محترم جمهوري مورد توجه قرار گرفت وطي بند 7 از مصوبات جلسه مورخ 1/12/87 هيأت محترم دولت دريزد به شرح ذيل مصوب گرديد :
« ارائه طرح تعيين ضوابط وآئين نامه اجرايي نوسازي بافت قديم تاريخي يزد با تعيين ميزان سطح بافت تاريخي قابل تملك ونگهداري با همكاري سازمان ميراث فرهنگي ، صنايع دستي وگردشگري واستانداري ظرف شش ماه به هيأت وزيران . »
از آنجا كه مصوبه مذكور طي شماره 235726/42038 مورخ 14/12/87 از سوي معاون اول رئيس جمهور ابلاغ شده انتظار مي رفت طرح ارائه شده توسط مشاور، نظر مردم ، مسئولان وهيأت محترم وزيران را تأمين نمايد . اكنون به نظر مي رسد عليرغم انعكاس مصوبه از سوي كارفرما (شركت مادر تخصصي عمران وبهسازي شهري ايران ) اين امر مهم ازسوي مشاور مغفول مانده است.
براي نمونه با بررسي انجام شده محدوده بافت تاريخي در طرح بالادست (طرح جامع) حدود 533 هكتار مي‌باشد در صورتيكه در طرح ارائه شده به حدود 682 هكتار افزايش يافته است يعني با اضافه كردن محلات پشت باغ و زردشتيان و قسمتي از محله سيد گلسرخ حدود 26% به سطح محدوده بافت قديم يزد اضافه شده است؟! كه تأكيد اكثر مسئولين محترم كشوري و استاني بر تقليل محدوده بافت قديم و رسيدگي بيشتر به مشكلات مربوط به آن مي‌باشد. ضروري است محدوده بافت قديم حداكثر به همان ميزان پيش‌بيني شده در طرح جامع اكتفاء و در اين دو محله ذكر شده به حفظ تك بناهاي با ارزش بسنده نموده و براي كل اين محله‌ها محدوديت قائل نگرديد.
2- با توجه به مفاد قرارداد اين طرح ، مبني بر لزوم بررسي نابساماني ناشي از مديريت شهري و همچنين لزوم پيش‌بيني مديريت آينده، نظر به تجربه نسبتاً خوب شوراي بافت قديم استان يزد طي سالهاي گذشته، لازم است وظيفه راهبري ، هماهنگي ، برنامه ريزي وكنترل بهسازي ونوسازي بافت قديم به شوراي مذكور كه به رياست استاندار محترم وعضويت معاون عمراني امور استانداري ، شهردار، رئيس شواري اسلامي شهر ، رئيس سازمان مسكن وشهرسازي استان ، مديركل ميراث فرهنگي وگردشگري و.... محول گردد . همچنين وظيفه نظارت و كنترل بر اجراء ورفع مشكلات بافت قديم به كميته اجرايي آن شورا كه به رياست مدير كل دفتر فني استانداري وعضويت نمايندگان دستگاههاي عضو شوراي بافت مي باشد محول شود . تصميمات شورا وكميته اجرايي بافت قديم با رأي اكثريت قانوني گردد و كميته اجرايي با بازديد ميداني از محلات، مشكلات را بررسي و با استفاده از نظر كارشناسان مربوطه ارائه طريق نمايند و در اين صورت حسب مورد، سازمان ميراث فرهنگي يزد يا شهرداري ناحيه تاريخي يزد موظف به اجراء آن موارد سياست‌گزاري و ارائه طريق شده باشند.
پيشنهاد مي‌گردد دبيرخانه اين كميته در دفتر فني استانداري يزد مستقر گردد و آيين‌نامه داخلي و اجرائي و شرح وظايف و نحوه گردش كار آن تهيه و با تصويب شوراي بافت قديم قابل اجراء شود.
وظايفي به شرح زير را مي‌توان به شوراي بافت قديم وكميته اجرايي آن محول نمود از قبيل برنامه‌ريزيهاي خرد و كلان براي احياء واقعي بافت تاريخي و نظارت و پي‌گيري در امر مقاوم‌سازي و حفظ و نگهداري بناهاي موجود، بررسي امكان و چگونگي تعريض معابر، تشخيص باارزش بودن يا نبودن بناها به استناد اسناد و دلائل كافي، بمنظور تملك و تجميع يا تفكيك جهت نوسازي و پي‌گيريهاي لازم بمنظور رفع مشكلات فرهنگي، اجتماعي وبهداشتي در مناطقي از اين بافت و تلاش براي تأمين بودجه لازم براي انجام مقاوم سازي قبل از مرمت و حفظ و نگهداري بناهاي با ارزش و جلب مشاركت مردم براي سرمايه‌گذاري در بافت و غيره،
با اين پيشنهاد نظر مردم و نمايندگان آنها در شوراي اسلامي شهر و ساير دستگاه‌ها با اعمال مديريت شورائي در سياست گزاريهاجلب خواهد شد و سازمان ميراث فرهنگي و شهرداري ناحيه تاريخي مجري آن نظريات و سياست‌گزاريها خواهند بود. و در نتيجه موجب اميدواري بيشتر ساكنين و مالكين بومي خواهد گرديد و تحول اساسي در اين منطقه از شهر بوجود خواهد آمد.
 لازم به ذكر است كه در اثرعملكرد يك جانبه سازمان ميراث فرهنگي در بافت تاريخي يزد در سالهاي گذشته و اعمال محدوديت‌ها و كمبود بودجه و بي‌برنامگي، مرتب بر ميزان منازل خالي از سكنه از شهروندان بومي و ميزان مخروبه‌ها افزوده شده است و بعضاً شاهد ايجاد بناهاي جديدالاحداث بي‌كيفيت پراكنده و بدون برنامه در بافت قديم هستيم كه آينده اين بخش از شهر را دچار ناهماهنگي و بي‌نظمي خواهد نمود و نيز با وجود مشكلات فرهنگي اجتماعي و بهداشتي ناشي از سكونت جمعيت زيادي از افراد غير ايراني يا معتاد و غيره، آينده شهر مورد تهديد قرار گرفته است.
3- جهت تسريع در كار ارباب رجوع كميته راهبري پيشنهادي در ضوابط ارسالي با عضويت نمايندگان شهرداري ناحيه تاريخي، سازمان ميراث فرهنگي و سازمان نظام مهندسي ساختمان مستقر در شهرداري ناحيه تاريخي ضروري است اين كميته‌مي‌تواند به كارگروه فني بافت تاريخي نا‌م‌گذاري شود كه وظيفه عمده آن تسريع در كار ارباب رجوع، با رعايت ضوابط طرح جامع حفاظت، جهت صدور پروانه ساختمان و ساير مجوزهاست، بطوريكه لزومي به مراجعه ارباب رجوع به سازمان ميراث فرهنگي نباشد. اين كارگروه در زمينه موارد خاص تابع سياستگزاري‌هاي شوراي بافت خواهد بود.
4- در تقسيم‌بندي بافت تاريخي فقط به سه حوزه ممتاز، باارزش بالا و ارزش متوسط اشاره شده است در صورتيكه سطح وسيعي از بافت قديم را مخروبه‌هاي بي‌ارزش يا كم ارزش و فضاهاي معطل مانده مضر يا بناهاي خشت و گلي يا آجري احداث شده در نيم قرن اخير و فاقد ارزش ميراثي را شامل مي‌شود و بايد حساب جداگانه‌اي براي آنها باز كرد كه راه‌حل منطقي آن تملك و تجميع اين فضاها و شهرسازي مجدد مي‌باشد البته با سازه مقاوم در مقابل زلزله و معماري هماهنگ و مناسب با بافت تاريخي، چنانچه مشاور سطح اين مخروبه‌ها يا فضاهاي معطل مانده يا بناهاي بي ارزش و كم ارزش را روي نقشه بطور كامل مشخص نمايد حجم كار و اهميت موضوع روشن‌تر و لزوم برنامه‌ريزي براي نوسازي اصولي در اين بافت آشكارتر خواهد گرديد و موجب جلوگيري از توسعه بي‌رويه شهر نيز خواهد شد.
5- لازم است به ضرورت مقاوم سازي بناها قبل از هر گونه مرمت و لزوم سبك سازي آنها تأكيد شود اين مهم بلحاظ ضرورت مديريت بحران زلزله در بافت قديم و جديد شهر وبا توجه به وقوع زلزله‌هاي اخير در استان‌هاي مجاور، امري اجتناب ناپذير است. در اين راستا بررسي آسيب‌پذيري كل شهر در مقابل زلزله از جمله بافت تاريخي و تعيين مناطق آسيب‌پذيرتر و پيش‌بيني تمهيدات لازم، ضروري است كه علاج واقعه را قبل از وقوع بايد كرد.
6- لزوم توجه بيشتر به موضوع مشكلات مربوط به قنوات در كل شهر خصوصاً بافت تاريخي و انشعابات آنها (كه بريده ناميده مي‌شود) و محل پاكنه‌ها به عنوان جزء لاينفك بافت تاريخي و تأثيرات آنها دربناهاي موجود وساخت وسازهاي آتي، كه ضرورت برداشت وضع موجود آنها و تهيه نقشه‌هاي لازم و پروفيل‌هاي طولي هر كدام محرز است. تهيه اين نقشه‌ها براي هر گونه اقدام عمراني در سطح شهر و بافت تاريخي ضروري است، در شرايط فعلي گاهي واريز اين قنوات با تركيدگي لوله آب همراه مي‌شود و خرابي وسيعي ببار مي‌آورد.
7- با توجه به اينكه يكي از وظايف قانوني شهرداري رفع خطرات است، تشخيص موارد خطر و رفع به موقع آن از امور جاري در بافت تاريخي يزد است كه در مواقع بارندگي خطر بيشتر مي‌شود، موارد ديگري از قبيل تركيدگي لوله آب بلحاظ فرسودگي شبكه آب اين منطقه و وجود زيرزمين زير بعضي از كوچه‌ها نيز از عوامل ايجاد خطر خواهد بود كه به موقع بايد رفع گردد، لازمست به اين مهم نيز در ضوابط و مقررات توجه داده شود.
8- لازمست براي جلوگيري از تفسير به رأي، ملاكها و ضوابط تشخيص دسته بندي ساختمانها به ويژه و با ارزش بالا و با ارزش متوسط و بي‌ارزش در ضوابط طرح مذكور تعريف شود.
9- ساير موارد : لزوم افزايش طبقات و تراكم در حوزه ارزش متوسط براي جلوگيري از رشد بي‌رويه شهر حداقل تا سه طبقه روي زيرزمين و تراكم 160 درصد، مگر موارد خاص و به تشخيص كميته اجرائي فوق‌الذكر، همچنين لزوم توصيه به طراحي و اجراء سازه‌هاي اسكلتي بجاي ديوار بار بر بلحاظ محدوديت‌هاي آن، لزوم پيش‌بيني سياستهاي تشويقي و تسهيلات بمنظور احداث مجتمع‌هاي مسكوني و تجاري با پاركينگ بر معبر و داخلي در حد كافي بجاي بناهاي تك واحدي، با تجميع پلاكات كوچك در همه محدوده بافت قديم بلكه همه شهر، بمنظور جلوگيري از رشد بي‌رويه شهر و سهولت خدمت رساني ، قابل ذكر است كه عليرغم درخواست قبلي شورا نقشه تعيين كاربريها تا كنون ارائه نگرديده است و پيش‌بيني پاركينگ كافي در مجاورت يا نزديكي بناهاي تاريخي مهم ضروري است.
لازم است در تبصره 4 ضوابط بهسازي وظيفه نظارت به حفاظت و نظارت اصلاح گردد. در ليست بناهاي ميراثي مواردي از جمله ديوار ارگ حكومتي و جوي زارچ در گنبد سبز ذكر نشده است و موارد ميراثي كه فعلاً تخريب و نوسازي شده است نظير مسجد گنبد سبز، ميراثي ذكر گرديده است. پيشنهاد مي‌گردد همه مواردي كه تشخيص آن بعهده سازمان ميراث فرهنگي گذاشته شده بعهده شوراي بافت گذاشته شود.
در خاتمه با توجه به اشكالات فراوان موجود درطرح و ضوابط و مقررات پيشنهادي كه بعضاً اطلاعات آن به روز نيست يا با ضوابط طرح جامع هماهنگي ندارد اين ضوابط و مقررات پس از بررسي توسط كميته اجرائي فوق‌الذكر مراحل تاييد آن را در اين شورا طي و براي تصويب آماده شود.»